ಭಾರತದ ಮಖಾನಾ ಕ್ರಾಂತಿ: ಪಾರಂಪರಿಕ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಪರ್‌ಫುಡ್‌ವರೆಗೆ ಬಿಹಾರದ ಬಂಗಾರದ ಕಥೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಿನಿಸಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಮಖಾನಾ (Fox Nut), ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್, ಫೈಬರ್ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಿನಿಸು, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಪ್ರಿಯರ ನೆಚ್ಚಿನ ‘ಸೂಪರ್‌ಫುಡ್’ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿ-ಆಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಖಾನಾ ವಲಯವು, ದೇಶದ ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಿಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ

ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಖಾನಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಭಾರತಕ್ಕಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಖಾನಾ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 80 ರಿಂದ 85 ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಭಾರತದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಈ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಮಖಾನಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ (75%) ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಬಿಹಾರ ಒಂದೇ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಬಿಹಾರದ ಮಿಥಿಲಾಂಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲಾವೃತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಈ ಬೆಳೆ, ಇಂದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ತಂದುಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ದಾಖಲೆಯ ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ

ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯತ್ತ ಜನರ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಖಾನಾಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿದೆ. 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 7,264.89 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MT) ಮಖಾನಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ರಫ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ₹ 19,296.08 ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು ₹ 193 ಕೋಟಿ) ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದೆ.

ಕೇವಲ ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸ್ನ್ಯಾಕ್ಸ್ (Premium Healthy Snacks) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಖಾನಾ ಬಳಕೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಕ್ ಫುಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರುಚಿಗಳ (Flavored) ಮಖಾನಾಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬೆಲೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ಸಿಗುವಂತಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಖಾನಾ ಬೋರ್ಡ್

ಮಖಾನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು, ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ₹ 476.03 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (Central Sector Scheme) ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Processing), ಬ್ರಾಂಡಿಂಗ್, ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಹಾಗೂ ರೈತರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ #NationalMakhanaBoard (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಖಾನಾ ಮಂಡಳಿ) ಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಮೂಲಕ ಮಖಾನಾ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ, ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಖಾನಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಆಧುನಿಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿದೆ.

ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಂ (NRCM) ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆ

ಭಾರತದ ಮಖಾನಾ ವಲಯವನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಖಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (National Research Centre for Makhana – NRCM) ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯ (Capacity Building) ಮೂಲಕ ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಂ ರೈತರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಂ ಇದುವರೆಗೆ 15,824.1 ಕೆಜಿ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಮಖಾನಾ ತಳಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು (High-Yielding Seeds) ರೈತರಿಗೆ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ (KVK) ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಖಾನಾ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿ, ಕೃಷಿಕರ ಶ್ರಮ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವ ಮಖಾನಾ, ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಂ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಖಾನಾ ವಲಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ‘ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್’ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವ ಮಖಾನಾ, ಭಾರತದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:

“ಏಕದೇವೋಪಾಸಕರಿಗೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ” – ನಟಿ ಷರ್ಮಿಳಾ ಠಾಗೋರ್ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚರ್ಚೆ.