ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ನಕಲಿ ಆಟ? 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಘಟಕಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಆದೇಶ!

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯದ (ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ) ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡದೆಯೇ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ತೋರಿಸುವುದು, ನಕಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ 309 ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (CPCB) ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದೆ, ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿರುವ ಅನುಮಾನಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಘಟಕಗಳ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನಕಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ತನಿಖೆ

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ಉತ್ಪಾದಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (Extended Producer Responsibility – EPR) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನೋಂದಾಯಿತ ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳಿಂದ EPR ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಘಟಕಗಳು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸದಿದ್ದರೂ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಇಂತಹ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ?

ಪರಿಶೀಲನಾ ತಂಡಗಳು ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ನೈಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ನೈಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕ: ಘಟಕವು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪಾದನಾ ದಾಖಲೆಗಳು: ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿರುವ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದಾಖಲೆಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ: ನಕಲಿ ಅಥವಾ ತಿರುಚಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಘಟಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಘಟಕಗಳಿಗೆ EPR ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.

ಹೈಯರ್, ಗೋದ್ರೆಜ್ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾದ ಲೋಪ

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳ ಕುರಿತು ನಡೆದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಯರ್ (Haier) ಮತ್ತು ಗೋದ್ರೆಜ್ & ಬಾಯ್ಸ್ (Godrej & Boyce) ಕಂಪನಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡದ ಘಟಕವೊಂದರಿಂದ ಬಂದ ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ನಡೆದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮರುಬಳಕೆ ಪಾಲುದಾರರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಅಪರಾಧಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು

ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಹಳೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು, ಟಿವಿಗಳು, ಫ್ರಿಜ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ಪಾದರಸ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಇರಬಹುದು. ಇಂತಹ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದೆ ಸುಡುವುದು ಅಥವಾ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ಶೇ.78ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಗುಜರಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ. ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಹತ್ವ

ಕರ್ನಾಟಕ, ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಂಗಳೂರು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2025-26ನೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 49 ನೋಂದಾಯಿತ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 1,69,420.52 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ 33 ನೋಂದಾಯಿತ ಘಟಕಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 75,020.92 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಾಗಿದೆ.

ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಇರುವ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಹಳೆಯ ಮೊಬೈಲ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಚಾರ್ಜರ್, ಬ್ಯಾಟರಿ ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಮರುಬಳಕೆಗೆ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಳಿಸುವುದೂ ಅಗತ್ಯ. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ತಡೆಯಬಹುದು.

ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲ, ನೈಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕ್ರಮವು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಕ್ರಮ ಘಟಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ, ನಕಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗಳ ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ದೇಶದ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ತರಲಿವೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

₹15 ಸಾವಿರ ಬಾಡಿಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ವಕೀಲನ ಬಲಿ? 20 ದಿನಗಳ ಶೋಧದ ಬಳಿಕ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿ ಬಂಧನ!

ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ LPG ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ: ನೆಲದಾಳದಲ್ಲಿ 80,000 ಟನ್ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ!

ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸರಣಿ ಗೆಲುವಿನ ಗುರಿ! ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದ ಶ್ರೇಯಸ್ ಅಯ್ಯರ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ; ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೂವರ ಮರಳುವಿಕೆ