ದುಡಿಯುವ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್
ವರದಿಗಾರರು (Reporter)
Ashwini Vikram03:21 PM IST
ಬೆಂಗಳೂರು: ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪಾದನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಪತ್ನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹20,000 ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಾ. ಚಿಲ್ಲಕೂರು ಸುಮಲತಾ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು ತೀರ್ಪಿನ ವಿವರಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹54,700 ಆದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪತ್ನಿ ವಿದ್ಯಾವಂತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ನಿಯ ಆದಾಯ ಸಾಕಷ್ಟಿರುವಾಗಲೂ ಪತಿಯ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.
ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಾಂಶ ಪ್ರಕರಣ: ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹20,000 ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವಂತೆ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ 2025ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಪತ್ನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹10 ಲಕ್ಷ ಆದಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಪತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಆದಾಯದ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹54,700 ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮೊತ್ತದಿಂದ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ₹35,000 ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪತಿಯ ಪರ ವಕೀಲರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
ಪತಿಯ ವಾದವೇನು? ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಚ್ಚ
ಪತಿ ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ತಮಗೆ ಮಧುಮೇಹ ಕಾಯಿಲೆ ಇದ್ದು, ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ₹2 ಲಕ್ಷ ಇದ್ದರೂ, ಸ್ವಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸೇರಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹70,000 ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಪತ್ನಿ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಪತ್ನಿ ಸ್ವತಃ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹54,700 ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪತ್ನಿ, ಮದುವೆಗೂ ಮುನ್ನ ಪತಿ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡಿಕೆ, ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದೂ ದೂರಿದ್ದರು. ಈ ಆರೋಪಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಕಾನೂನು ಅರ್ಹತೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು.
BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿವರಣೆ
ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ (BNSS) ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಈ ಸೆಕ್ಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ಕೇಳುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಎದುರಾಳಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು. ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಸಾಬೀತಾದ ನಂತರವೇ ಎದುರಾಳಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿವರಿಸಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾವಂತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿ, ತನ್ನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪತಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪತ್ನಿಗೆ ಹಣ ನೀಡಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಕಾನೂನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
₹20 ಸಾವಿರ ಜೀವನಾಂಶ ಆದೇಶ ರದ್ದು: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಆದಾಯದಿಂದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತಳು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಂದಿತು.
ಪತ್ನಿಯೇ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆದಾಯದ ವಿವರಗಳು ಆಕೆ ತನ್ನ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪತ್ನಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹20,000 ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ಈ ತೀರ್ಪು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಜೀವನಾಂಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಪತ್ನಿಯ ಆದಾಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ ರದ್ದಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಮಾಸಿಕ ₹20,000 ಪಾವತಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯ ನಡುವಿನ ಇತರ ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಈ ಆದೇಶವೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ALSO READ;