₹2,000 ಮೀರಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲಿನ MDR ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಕಾರ; ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ.

ನವದೆಹಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28: ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ UPI ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ವಿಧಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೋಮವಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶುಲ್ಕದ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಮೂಲಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಪೀಠ

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಇದ್ದರು. ವಕೀಲ ಅಂಜನ್ ದತ್ತ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪೀಠ ಆಲಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ಮತ್ತು 15ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಮತ್ತು UPI ಸೇವೆಗಳ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಗೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಪ್ರತಿ-ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವೇನು?

UPI ಬಂದ ಬಳಿಕ ಕಪ್ಪುಹಣದ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲರು ಹೇಳಿದರು. ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದರೆ ಜನರು ಮತ್ತೆ ನಗದು ವಹಿವಾಟಿನತ್ತ ಹೊರಳಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಕಪ್ಪುಹಣ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಡೆ ಕೋರಿದರು.

ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಕೊನೆಗೆ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಲಾಭಾಂಶದ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು UPI ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಭಾಗ ಮಾಡಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ, ರುಪೇ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮೊತ್ತದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶೂನ್ಯ MDR ರಕ್ಷಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಆದರೆ UPIಗೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದು ತಾರತಮ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಜಿದಾರರ ಆರೋಪ. ಪೇಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ಸೆಕ್ಷನ್ 10A ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಾದ ಅಡಿಷನಲ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಎನ್. ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ಅವರು, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (P2P) ಮಾಡುವ UPI ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.96ರಷ್ಟು ಈ ಶುಲ್ಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಮಾತುಗಳು

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರು ಇದು “ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಟುವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಇಂತಹ ಹೊರೆ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಇದು ಶುಲ್ಕವಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಇದರ ಸ್ವರೂಪವೇನು ಎಂದೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕದ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏನೇನಿದೆ?

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಿಂದ ಜಾರಿಯಾಗಲಿರುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿ (P2M) UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶೇ.0.4ರಷ್ಟು MDR.
• ₹75,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕ ಗರಿಷ್ಠ ₹300ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ.
• ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾಡುವ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಉಚಿತ.
• ₹2,000ರವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ಇಲ್ಲ.
• ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ UPI ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ.
• ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಲಾಭಾಂಶದ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ₹5 ಶುಲ್ಕ.
• ಷೇರುಪೇಟೆ (ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್) ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶೇ.0.02ರ MDR.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ₹10,000 ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗೆ ಶೇ.0.4ರಂತೆ ₹40 ಶುಲ್ಕ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಬದಿಯಿಂದ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

MDR ಎಂದರೇನು? ಹಿನ್ನೆಲೆ

MDR ಎಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಶುಲ್ಕ. 2020ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲಿನ MDR ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. UPI ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯ 2019-20ರಲ್ಲಿ ₹21.3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಇತ್ತು. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಅದು ₹260.56 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 2021-22ರಿಂದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿಯವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಭೋಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅಂಗಡಿಯವರು ತಮ್ಮ QR ಕೋಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ರಿಬ್ಬನ್ ಕಟ್ಟಿ ವಿರೋಧ ತೋರಿಸಿದ್ದರು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?

ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಪಾವತಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಹಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಶುಲ್ಕದ ಹೊರೆ ಬೀಳುವುದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಅರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ. ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಬೆಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಗಬೇಕಾದ ಅಂಶ.

ಮುಂದೇನು?

ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಿಂದ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕರಣ ಇನ್ನೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರ, RBI ಮತ್ತು NPCI ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿ-ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕದ ಕಾನೂನು ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿಕ್ಕು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಲಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:

ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ 2026: ಮಹಿಳೆಯರ 25 ಮೀ. ಪಿಸ್ತೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಶಾ ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ; ಶೂಟ್-ಆಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂದಲೆಳೆಯ ಅಂತರದಿಂದ ಚಿನ್ನ ಕೈತಪ್ಪಿತು.

ನಕಲಿ ಔಷಧ ಜಾಲದ ಕಿಂಗ್‌ಪಿನ್ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧನ: ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆರೋಪಿ ಸೆರೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆ ಬಳಿ ಕಾಡಾನೆ ದಾಳಿ: ಮುಂಜಾನೆ ವಾಕಿಂಗ್ ಹೋಗಿದ್ದ 60 ವರ್ಷದ ನಾಗರಾಜು ಸಾವು ಆನೆಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಶೋಧ.