ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ‘ಬೆಲಾಂಗಿಂಗ್’: ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷ!

ನವದೆಹಲಿ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆತ್ಮಕಥನ ‘Belonging: A Journey of Love’ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಈಗ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ಕಾನೂನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ರ್ಯಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತ್ತು ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.

ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ತಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಕಾನೂನು ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಚರ್ಚೆ

ಪುಸ್ತಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಆಡಳಿತ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್, ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧಗಳಂತಹ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

ಈ ವಿಷಯಗಳೇ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾನೂನು ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಆದರೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಲೇಖಕರ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರ ಕಾನೂನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಪಾತ್ರ ಏನು?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ನಂತರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಪರಿಶೀಲನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಗಳು, ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನಹಾನಿ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎದುರಾದರೆ ಲೇಖಕರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರ ಮೂಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a) ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳೂ ಇವೆ.

ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕ ತನ್ನ ಅನುಭವ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಆಧಾರ ಇರಬೇಕು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಗೌರವ, ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಎದುರಾದರೆ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ ಇಬ್ಬರೂ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬರಬಹುದು.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅತಿಯಾದ ಕಾನೂನು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಲೇಖಕರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ವಿವಾದವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಮಹತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ

ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮಾತುಕತೆ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಬಳಿಕ ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ. ನಾಫ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಮೂಲಕವೂ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆ ನಿಂತುಹೋಗುವ ಆತಂಕ ದೂರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ವಿವಾದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಾಶನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ವಿಚಾರಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಈ ವಿವಾದ ಈಗ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ. ಲೇಖಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಎಷ್ಟಿದೆ, ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿಸಲು ಯಾವ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇಳುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರಲಿವೆ.