₹15.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನಕಲಿ ಆದಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ‘ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್’! ಸೆಬಿ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚಿನ್ನದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕರಾಳ ಮುಖ.

ಭಾರತದ ಐಟಿ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ದೈತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದ ‘ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್’ (Rajesh Exports) ಕಂಪನಿಯ ಯಶೋಗಾಥೆಗೆ ಈಗ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಅಕ್ರಮದ ಕಲೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗೋಲ್ಡ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮತ್ತು ಆಭರಣ ರಫ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ, ಈಗ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಸೆಬಿ’ (SEBI) ತನಿಖೆಯ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ.

ಜೂನ್ 3 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿರುವ ತನ್ನ 109 ಪುಟಗಳ ಬೃಹತ್ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೆಬಿ, ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಾಜೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ತಕ್ಷಣದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಕಳೆದ 5 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (FY21 ರಿಂದ FY25) ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹15.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಆದಾಯವನ್ನು ನಕಲಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಸೆಬಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಈ ಆದೇಶ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ, ಆಡಿಟರ್‌ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.

ಈ ₹15.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹಗರಣವನ್ನು ಸೆಬಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಈ ಬೃಹತ್ ವಂಚನೆಯ ಜಾಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಸೆಬಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದು 2024ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ನೀಡಿದ ಸಣ್ಣ ದೂರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಂಪನಿಯ ಬರಬೇಕಾದ ಬಾಕಿ ಹಣ (Trade Receivables) ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ದೂರು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಸೆಬಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ‘BDO’ ಎಂಬ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಆಡಿಟ್ (Forensic Auditor) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯ ವೇಳೆ ಹೊರಬಂದ ಅಂಶಗಳು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವಂತಿದ್ದವು:

• ವಿದೇಶಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾಯಾಜಾಲ: ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 97 ರಿಂದ 99 ರಷ್ಟನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದ ‘ವ್ಯಾಲ್‌ಕ್ಯಾಂಬಿ ಎಸ್‌ಎ’ (Valcambi SA) ಮತ್ತು ‘ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗೋಲ್ಡ್ ರಿಫೈನರೀಸ್’ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತೋರಿಸಿತ್ತು.
• ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಸೆಬಿ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್‌ಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ‘ವ್ಯಾಲ್‌ಕ್ಯಾಂಬಿ ಎಸ್‌ಎ’ ನೈಜ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ₹543 ಕೋಟಿ ಆದಾಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು ₹2.93 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಎಂದು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬಿಸಿ ತೋರಿಸಿತ್ತು.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಷ್ಟ ಕಂಪನಿ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ: ರಾಜೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ಸ್ (F&O) ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ₹11,487 ಕೋಟಿ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ₹11,488 ಕೋಟಿ ಖರೀದಿ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಚಿನ್ನದ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ಸುಳ್ಳು ಲೆಕ್ಕ ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
• ಅಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ನೆಪ: ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ವಿವರ, ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದಾಸ್ತಾನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಕಂಪನಿ ಸೂಕ್ತ ಪುರಾವೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗೌಪ್ಯತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ದಾಖಲೆ ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸೆಬಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.

ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎಂಡಿ ರಾಜೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು?

ಈ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಫೈಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ರಾಜೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಸೆಬಿ ನೀಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಂಪನಿಯು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಖರವಾಗಿವೆ. ಸೆಬಿ ಕೇಳಿದ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ (Communication Gap) ಈ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ: ಎಲ್‌ಐಸಿ (LIC) ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಭಾರಿ ಪೆಟ್ಟು

ಸೆಬಿ ಆದೇಶ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಜೇಶ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಷೇರುಗಳು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದ್ದು, ಶೇಕಡಾ 5 ರಷ್ಟು ಲೋವರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ತಲುಪಿ ₹104.65 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿವೆ. ಈ ವಂಚನೆಯಿಂದ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (LIC) ಗೆ ಭಾರಿ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ.

ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಷೇರು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್‌ಐಸಿ ಈ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 10.80 ರಷ್ಟು (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 3.18 ಕೋಟಿ ಷೇರುಗಳು) ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಸತತವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್‌ಐಸಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಣ್ಣ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ಈಗ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಈ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಈಗ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.

ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಏನು?

• ಸಂಪೂರ್ಣ ತನಿಖೆ: ಸೆಬಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಈ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಸಲಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡಲು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಲಿದೆ.
• ಆಸ್ತಿಗಳ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಭೀತಿ: ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಈ ತಕ್ಷಣದ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ.
• ಕಠಿಣ ಕ್ರಮದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ: ತನಿಖೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ₹15.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನಕಲಿ ಆದಾಯದ ಹಗರಣ ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಕಂಪನಿಗೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ದಂಡ, ಗಳಿಸಿದ ಅಕ್ರಮ ಲಾಭದ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು (Disgorgement of gains) ಮತ್ತು ಪ್ರವರ್ತಕರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ನಿಷೇಧ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:

ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರಿನ ಶಿಲ್ಪಿ ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಜಯಂತಿ ವಿಶೇಷ: ಪ್ರಗತಿಪರ ಆಡಳಿತದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಅವಲೋಕನ