UDAN ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅಂತ್ಯ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಕಷ್ಟ

ಬೆಂಗಳೂರು: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಉಡಾನ್ (UDAN) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಸಕ್ತಿ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ 42 ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ 2026ರ ಜನವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ 11 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.

ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳ ಜನರಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೆರವು ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅದೇ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.

ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ

2016ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಉಡಾನ್ (ಉಡೇ ದೇಶ್ ಕಾ ಆಮ್ ನಾಗರಿಕ್) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು, ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಮಾನಯಾನದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯದ ನಡುವಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಲು ವಯಬಿಲಿಟಿ ಗ್ಯಾಪ್ ಫಂಡಿಂಗ್ (VGF) ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರತಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ನೆರವು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಆ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಟಿಕೆಟ್ ಆದಾಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ 42 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ 11 ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒಟ್ಟು 42 ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2026ರ ಜನವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 11 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಉಳಿದ 31 ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ 11 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೂ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡದಿದ್ದರೆ ಆ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಸಕ್ತಿ ಎರಡೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೂ ಪರಿಣಾಮ

ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳ ಓಡಾಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 2021-22ರಲ್ಲಿ 13,180 ಇತ್ತು. 2024-25ರಲ್ಲಿ ಅದು 5,372ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇ.59.2ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ದಸರಾ, ಅರಮನೆ, ಚಾಮುಂಡಿಬೆಟ್ಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು. ಆದರೂ ನಿರಂತರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುವ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಕಲಬುರಗಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಈ ನಗರಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರು ಮತ್ತೆ ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ಸಮಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು ಕುಸಿಯಲು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅಂತ್ಯವೊಂದೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಸಕ್ತಿ ಕುಸಿದಿರುವುದೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಿಮಾನ ಬಳಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ವಿಮಾನಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೇರೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದರಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಬಹುದು.

ಹೊಸ ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಉಡಾನ್ (Modified UDAN) ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2026ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ 10 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ₹28,840 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಮೂರನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಈ ನೆರವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಕೇಂದ್ರದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, 100 ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸುಮಾರು 441 ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನೆರವು ಮತ್ತು 200 ಆಧುನಿಕ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ನೆರವು ಹಳೆಯ ಉಡಾನ್ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆದ್ಯತೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಬೇಕಿದೆ. ಹೊಸ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಏನು?

ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಸ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿ, ಬೀದರ್ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಂತಹ ನಗರಗಳ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬಹುದಿನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಹೊಸ ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.