ಭೂಮಂಡಲದ ಮೇಲೊಂದು ಕಣ್ಣು: ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ GEO ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಉಪಗ್ರಹ ‘GISAT-1A’ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಇಸ್ರೋ ಸಜ್ಜು.

ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಮತ್ತೊಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Geostationary Orbit – GEO) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ‘ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜರ್’ ಹೊತ್ತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಉಪಗ್ರಹ GISAT-1A (EOS-05) ಉಡಾವಣೆಗೆ ಇಸ್ರೋ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ವಾರದ ಶುಕ್ರವಾರ ಮುಂಜಾನೆ GSLV-F17 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

GISAT-1A ಉಪಗ್ರಹದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ಈ ಮಿಷನ್ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದುದು. GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 2 ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ GISAT-1A ಪಾತ್ರವಾಗಲಿದೆ.

• ದಾಖಲೆಯ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್: ಈ ಉಪಗ್ರಹವು 2 ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಇಮೇಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿರುವ MX-VNIR ಪೇಲೋಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ 42 ಮೀಟರ್ (42 m/px) ಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ.
• ಅಸಾಧಾರಣ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸಾಂದ್ರತೆ: ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಸ್ತುತ GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಇದು 567 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು (Pixel Density) ಒದಗಿಸಲಿದೆ.
• ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು (Panchromatic) ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಸ್ರೋದ MX-VNIR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂಚ್ರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಇಮೇಜರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ.

LEO ಮತ್ತು SSO ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತ GEO ಉಪಗ್ರಹ ಏಕೆ ಭಿನ್ನ?

ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಳ ಭೂಕಕ್ಷೆ (LEO) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ-ಸಮಕಾಲಿಕ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ (SSO) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭೂ-ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ (EO) ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ GISAT-1A ಉಪಗ್ರಹದ ಅಗತ್ಯವೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ.

1. ನಿರಂತರ ನಿಗಾ (Continuous Monitoring): LEO ಮತ್ತು SSO ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯೂ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗುವುದರಿಂದ, ಉಪಗ್ರಹವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವಾರಗಳೇ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ (GEO) ಉಪಗ್ರಹವು ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
2. ವ್ಯಾಪಕ ವೀಕ್ಷಣೆ (Wide Field of View): LEO ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಕೇವಲ ಕಿರಿದಾದ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯಲು ಅವು ಹಲವು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಪಟ್ಟಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ (Strip by strip) ಚಿತ್ರ ಜೋಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ GEO ಉಪಗ್ರಹವು ಸುಮಾರು 36,000 ಕಿ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಒಂದೇ ಪಿಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು (Field of View) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ 10 ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಚಿತ್ರಗಳು!

GEO ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿರುವ GISAT-1A, ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ರವಾನಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಾದ ಸೈಕ್ಲೋನ್, ಪ್ರವಾಹ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಮುಂತಾದ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ (Real-time tracking) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ.

ಬಹುಪಯೋಗಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಲ

GISAT-1A ಉಪಗ್ರಹದ ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ:

• ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ,
• ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ,
• ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಪತ್ತೆ,
• ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಲಿನ್ಯ ಅಥವಾ ಶೈವಲಗಳ (Algae) ಮಟ್ಟ ಅಳೆಯುವುದು,
• ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು: ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಚಲಾಗಿರುವ (Camouflaged) ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಣ್ಣಾಗಿ ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಲ್ಲಿ GSLV-F10 ಮಿಷನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದ ವಿಫಲವಾಗಿ ನಷ್ಟಗೊಂಡಿದ್ದ GISAT-1 ಉಪಗ್ರಹದ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪವೇ ಈ GISAT-1A ಆಗಿದೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಲು ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಗ್ರಹ, ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಲಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ:

ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ: ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ವೈದ್ಯಕೇತರ ಮಹಿಳಾ ‘ಏರ್ ವೈಸ್ ಮಾರ್ಷಲ್’ ಆಗಿ ಶಕ್ತಿ ಶರ್ಮಾ.