₹53 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ: LIC ಪಾಲು ಮಾರಾಟ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಯಾರಿಗೆ?

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಶೇ.60.72ರಷ್ಟು ಷೇರುಪಾಲನ್ನು ₹52,878 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಮಿತಿ (CCEA) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜೀವ ವಿಮಾ ನಿಗಮ (LIC) ತಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ Fairfax Financial Holdings ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿವೆ. ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14ರಂದು ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಈ ವ್ಯವಹಾರವು IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿರುವುದೇ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಖರೀದಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (RBI) ಅಗತ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ.

₹52,878 ಕೋಟಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ಪಾಲೆಷ್ಟು?

IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಷೇರು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಶೇ.30.48ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದೆ. LIC ತನ್ನ ಶೇ.30.24ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಶೇ.60.72ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಮಾರಾಟವಾಗಲಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಮೊತ್ತ ₹52,878.08 ಕೋಟಿ.

ಈ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ 10955230 Canada Inc. ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಖರೀದಿದಾರನಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ Fairfax Financial Holdings Ltd. ಆಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಉದ್ಯಮಿ ಪ್ರೇಮ್ ವತ್ಸಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ Fairfax ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಮೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಷೇರು ಮಾರಾಟದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಹಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟದ ಪಾಲಿನ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಸರ್ಕಾರದ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.

ಮಾರಾಟದ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಷೇರು ಉಳಿಯಲಿದೆ?

ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕವೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಶೇ.15ರಷ್ಟು ಮತ್ತು LIC ಬಳಿ ಶೇ.19ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಉಳಿಯಲಿದೆ. ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಶೇ.34ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿವೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ತಮ್ಮ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವುಗಳು ಉಳಿದ ಷೇರುಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ರೀತಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಉಳಿದ ಶೇ.15ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. LIC ತನ್ನ ಉಳಿದ ಪಾಲಿನ ಕುರಿತು ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಏಕೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು?

IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಿಂದೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (NPA) ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಬಂಡವಾಳ ನೆರವು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ LIC ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು.

2017ರಲ್ಲಿ RBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು Prompt Corrective Action (PCA) ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ ಇರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2021ರಲ್ಲಿ RBI ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿತು.

IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 2022ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ವೇಗ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತಲುಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬಿಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಳಿಕ Fairfax ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿನ ಸರಾಸರಿ ಮಾನದಂಡ ಬೆಲೆ ₹75.99 ಆಗಿತ್ತು. ಯಶಸ್ವಿ ಬಿಡ್ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ₹81 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ಮಾನದಂಡ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು?

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಸಾಲ ವಿತರಣೆ, ಠೇವಣಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಆದರೆ, ಇವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿವೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ.

ಈ ವ್ಯವಹಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನೀತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಗುರಿಗೂ ನೆರವು

2026–27ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ನಗದೀಕರಣದ ಗುರಿ ₹80,000 ಕೋಟಿ. IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಿರುವುದು ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ನೆರವು ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.

ಆದರೂ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಷೇರು ಮಾರಾಟದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಖಾತೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಮೆಯಾಗಿರುವ ಹಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ವ್ಯವಹಾರದ ಅಂತಿಮ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಣದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ನಂತರವೇ ಅದರ ನೈಜ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ₹52,878 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ IDBI ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರು ಮಾರಾಟವು ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು LIC ತಮ್ಮ ಬಹುಮತದ ಪಾಲನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಾಕಿ ಇವೆ. ಖರೀದಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸೇವೆಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಜಾಲದ ಶಂಕೆ: 13 ಮಕ್ಕಳು ರಕ್ಷಣೆ, ನಾಲ್ವರು ಆರೋಪಿಗಳ ಬಂಧನ; ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧದ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ.

ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾದಕವಸ್ತು ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಝೋಟಾ ಹತ್ಯೆ: ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿ ಬಂಧನ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಜೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ: ಇಂಧನ, ಏರೋಸ್ಪೇಸ್, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ