48 ಗಂಟೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತುಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಮಾನತು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು, ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಅವಲೋಕನ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪರ್ದಿವಾಲಾ ಮತ್ತು ಮನ್ಮೋಹನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠವು ಬಿಹಾರದ ಸಮಷ್ಟಿಪುರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ವಿಷ್ವಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಂಚ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಆದೇಶದ ವಿವರಗಳು ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.

48 ಗಂಟೆ ಮೀರಿದರೆ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘Deemed Suspension’ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಮಾನತು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸದಿದ್ದರೂ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮಾನತು ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಬಂಧನದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಬಂಧನದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪೀಠ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

₹4 ಸಾವಿರ ಲಂಚಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟ ಆರೋಪ

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಬಿಹಾರದ ಸಮಷ್ಟಿಪುರದ ಸದರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷ್ವಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಾಕಿ ವೇತನವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ₹4,000 ಲಂಚಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹36,421 ಬಾಕಿ ವೇತನ ಬರಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಲಂಚ ಕೇಳಿದ ಆರೋಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 7(b) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ವಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅವರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಜಾಮೀನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೂರುದಾರರು ಈ ಜಾಮೀನು ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.

ಜಾಮೀನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಡೆ

ದೂರುದಾರರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಜಾಮೀನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. 2026ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವಿಷ್ವಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.

ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಲಂಚದ ಮೊತ್ತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವೊಂದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಜಾಮೀನು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಆರೋಪಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನು, ಸಂಭವನೀಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಜಾಮೀನು ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿತು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಜಾಮೀನು ರದ್ದತಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಜಾಮೀನನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಕ್ಷೇಪ

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಆರೋಪಿಯ ಸೇವಾ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮರುನೇಮಕಾತಿ. ವಿಷ್ವಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅಮಾನತು ಆದೇಶವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪೀಠ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಮಾನತು ಹಿಂಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಿಸಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವವೇನು?

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಅವಲೋಕನವು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಬಂಧನದ ನಂತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ಅವರ ಸೇವಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಂಧನದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ, 48 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸ್ವಯಂ ಅಮಾನತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಇಲಾಖೆಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಈ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಮಾನತು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮರುನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನೌಕರನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು, ಬಂಧನದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಲಾಖಾ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಅವಲೋಕನ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಟ್ರಂಪ್ ಭೇಟಿ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ G7 ನಾಯಕರ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಕತಾರ್ ಪ್ರಧಾನಿ: ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಸೂತ್ರ ಹುಡುಕಾಟ!

AI ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪ: 4 ವರ್ಷದ ಸೋದರಳಿಯನ ಕೊಲೆ, ಅಂಗಾಂಗ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಂಧನ

ಟಾಟಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ದುರಂತ! ಐಫೋನ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾವು; ಸುರಕ್ಷತಾ ಲೋಪದ ಶಂಕೆ