‘ED ಸೂಪರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಲ್ಲ!’ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಖಡಕ್ ಸಂದೇಶ; ECIR ರದ್ದು

ಬೆಂಗಳೂರು: ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (Enforcement Directorate – ED) ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅದು ‘ಸೂಪರ್ ಪೊಲೀಸ್’ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (PMLA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ EDಗೆ ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಮಾಲೂರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕ ಕೆ.ವೈ. ನಂಜೇಗೌಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಐವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ.ಐ. ಅರುಣ್ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ED ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಜಾರಿ ಪ್ರಕರಣ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ (ECIR), ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ED ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಮಿತಿ ಏನು?

EDಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಪರಾಧ ತನಿಖಾ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲ; ಅವು PMLA ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಆರೋಪದ ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಮೂಲ ಅಪರಾಧ (Scheduled Offence ಅಥವಾ Predicate Offence) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲ ಅಪರಾಧವೇ ಮುಂದುವರಿಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ PMLA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳೂ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ, EDಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪರಾಧದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

80 ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಆರೋಪದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಕರಣ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಲೂರು ತಾಲೂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಾಲೂರು ಭೂ ಮಂಜೂರಾತಿ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 80 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು 38 ಮಂದಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಕೆ.ವೈ. ನಂಜೇಗೌಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರ ವಿರುದ್ಧ ಭೂ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗದ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಕೆ.ಸಿ. ರಾಜಣ್ಣ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ದೂರಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ED 2023ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ECIR ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ ನಂತರ ಮೂಲ ಭೂ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳು ಎದುರಾದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಕ್ತಾಯ ವರದಿಯನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ED ತನ್ನ ತನಿಖಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತ್ತು.

KOMUL ನೇಮಕಾತಿ ಅಕ್ರಮದ ಆರೋಪವೂ ತನಿಖೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು

ಭೂ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಲಾರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (KOMUL)ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ರಮಗಳಿರುವ ಬಗ್ಗೆ EDಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ED ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ರವಾನಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ED ಸ್ವತಃ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

ಇದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇತರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ED ಸ್ವತಃ ಖಾಸಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.

PMLA ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 66(2) ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ

ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ PMLA ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 66(2)ರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿವರಿಸಿದೆ.

ಈ ಸೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಕಾರ, ED ತನಿಖೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ನಡೆದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರೆತರೆ, ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರವಾನಿಸಬೇಕು. ಆ ಅಪರಾಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಇತರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ED ತಾನೇ ಆ ಅಪರಾಧದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ ತನಿಖೆಗೆ ಮುಂದಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ತತ್ವವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ED ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ECIR ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳು ರದ್ದು

ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ EDಯ ECIR ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿ EDಯ ಖಾಸಗಿ ದೂರು, ಸಮನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಜಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆದೇಶವೂ ಸೇರಿದೆ. ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಈ ಆದೇಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾದ ED ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ EDಗೆ ನೀಡಿರುವ ಎಲ್ಲ ತನಿಖಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.

ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪರಿಣಾಮವೇನು?

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ತೀರ್ಪು EDಯ ತನಿಖಾ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, PMLA ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೂಲ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ, ಇತರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ED ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ EDಗೆ PMLA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತನಿಖಾ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದರೂ ಕಾನೂನು ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತತ್ವವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಹೆಬ್ಬಾಳ ಫ್ಲೈಓವರ್ 18 ತಿಂಗಳು ಬಂದ್ ಎಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆ! ವಾಹನ ಸವಾರರಿಗೆ ಬಿಡಿಎ ಬಿಗ್ ರಿಲೀಫ್; ಒಂದು ಲೇನ್ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧ

ಬೆಂಗಳೂರು 7 ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಬಿಗ್ ಟ್ವಿಸ್ಟ್! ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ಶವ ಪತ್ತೆ; ಇನ್ನಿಬ್ಬರಿಗಾಗಿ ಶೋಧ

ಕೊಪ್ಪಳದಲ್ಲಿ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅಧಿಸೂಚನೆ: 9 ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನ; ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ಕೊನೆಯ ದಿನ!