ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಂತಾಫು ಹಿಮಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಭೂತಾನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಂತಾಫು (Shintaphu) ಹಿಮಸರೋವರ ಒಡೆದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಹೊರಹರಿದಿರುವ ಘಟನೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. 29/10/2026ರ ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳ ನದಿ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಂತಾಫು ಹಿಮಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ: ಏನಾಯಿತು?

ಭೂತಾನ್‌ನ ಗಾಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಕಿಲಾ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಂತಾಫು ಹಿಮಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ತಡೆ ಒಡೆದು ಹಠಾತ್ತನೆ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರೋವರ ಭೂತಾನ್‌ನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಿಮಸರೋವರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸರೋವರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನೀರು ಮೊ ಚು (Mo Chhu) ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಿದಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ರಭಸಕ್ಕೆ ಗಾಸಾ ತ್ಸಾಚು (Gasa Tshachu) ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಲಯಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಿದೆ.

ಘಟನೆಗೂ ಮುನ್ನ ಅಪಾಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾನಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂದಾಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಭೂತಾನ್‌ನಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿರುವ ನೀರು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್, ಕೂಚ್ ಬೆಹಾರ್, ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಮಾರ್‌ಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿ ತೀರದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ನದಿ ದಂಡೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಾಗೂ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಲವು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 10 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಧುಬ್ರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವಾಹದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದೆ.

ಸಂಕೋಶ್ ನದಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ

ಭೂತಾನ್‌ನಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನೀರು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಬರೋಬಿಷಾ, ಸಂಕೋಶ್, ಗೋಲಕ್‌ಗಂಜ್ ಮತ್ತು ಬಾಲದೋಬಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ (NDRF) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ (SDRF) ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರವಾಹದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಭಾರತ-ಭೂತಾನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು 6ರಿಂದ 8 ಗಂಟೆಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಮಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದರೇನು? ಏಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ?

ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗಿದಾಗ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಸರೋವರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಮಸರೋವರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವ ಮಂಜು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಒಡೆದಾಗ ಏಕಾಏಕಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೇ ಹಿಮಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರವಾಹ (Glacial Lake Outburst Flood – GLOF) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಮನೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಭೂತಾನ್‌ನ ಶಿಂತಾಫು ಸರೋವರವೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಿಮಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. 2021ರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊ ಚು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿ ಗಾಸಾ ತ್ಸಾಚು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಜನರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಸೂಚನೆ

ಪ್ರವಾಹದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನದಿ ತೀರದ ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಅಪಾಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನದಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಜನರು ನದಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದು, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆಡಳಿತ ನೀಡುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.